Wspólna podróż w czasie – polsko-czeski projekt z przyszłością

Skórka media.png

Aktualizacja:

W czerwcu 2026 roku zakończy się trwałość projektu pn. ,,Lomnice nad Popelkou i Nowogrodziec – wspólna podróż w czasie” nr CZ.11.2.45/0.0/0.0/16_012/0001029 objęty dofinansowaniem Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego z Funduszu Mikroprojektów Programu INTERREG V-A Republika Czeska – Polska 2014-2020 oraz środkami budżetu państwa został zrealizowany przez Gminę Nowogrodziec w latach 2017-2018.

Ekektem końcowym realizacji projektu dla Partnera – Gminy Nowogrodziec było podniesienie atrakcyjności obiektu kultury jakim są zabytkowe ruiny klasztoru Magdalenek w Nowogrodźcu ze zwiększeniem liczby odwiedzających i turystów polsko - czeskiego pogranicza. Efekty pośrednie to przede wszystkim promocja sąsiednich atrakcji turystycznych miasta i regionu oraz wzrost w branży okołoturystycznej. W okresie trwałości projektu bezpośredni efekt został zachowany, odnowiony obiekt stanowi lokalną atrakcję turystyczną przyciagającą odwiedzających zarówno z terenu pogranicza jak i spoza tego regionu. Zastosowanie wysokiej jakości materiałów renowacyjnych ścian byłego klasztoru zagwarantowały własciwy i trwały efekt rewitalizacyjny.

W 2025 r. oraz 2026 r. kontynuowano realizację działań polegających na uporządkowaniu terenu, oraz na pracach koncepcyjnych i architektonicznych w obrębie ruin klasztoru w Nowogrodźcu. Na terenie trwałych ruin byłego klasztoru w znacznym stopniu uporządkowano zieleń zabytkową co dało podwaliny do zintensyfikowania procesu rewitalizacji. Wykonywano zarówno koszenie działki, jak również usunięcie różnych i licznych samosiewów. Do pracy zaangażowali się mieszkańcy miasta Nowogrodziec oraz Partnerzy Gminy – miłośnicy historii, przedstawiciele Fundacji działających na rzecz odnowy zabytków. W zależności od potrzeb, prace porządkowe są wykonywane w jego różnych częściach, co ma na celu umożliwienie dostępu zwiedzającym.

W zakresie konserwatorskim wykonywano prace związane z częściową zabudowań przy ścisłym nadzorze Konserwatora Zabytków. Wstępne ustalenia pozwalają zakładać odbudowę dachów w około 70-80% dawnego założenia klasztornego, a utrzymanie pozostałych, najbardziej zdegradowanych obiektów w stanie trwałej ruiny. Do pełnej odbudowy kwalifikuje się większość głównych zabudowań klasztoru oraz znaczna część budynków położonych wokół wyjazdu na ulicę Strzelecką. W 2025 r. oraz 2026 r. kontynuowano prace architektoniczne i renowatorskie w zakresie budynku bramnego oraz stref sąsiadujących, przeprowadzono naprawę i odbudowę większości pozostałych zabudowań tego budynku, dzięki czemu w efekcie uzyskano pierwotny model architektoniczny z odtworzeniem obecnej kolorystyki i zachowanych detali historycznych. Podczas prowadzonych prac jeszcze bardziej została zredukowana ilość samosiewów rosnących na piętrach budynków w strefie bramnej. Prace w 2025r., podobnie jak w latach poprzednich, były współfinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Należy podkreślić, że powierzchnia zabytku wynosi prawie 2 ha, i nie jest on dostępny w miejscach gdzie stan techniczny nie pozwala na jego udostępnienie. Obiekt jest w miarę możliwości chroniony przed działaniami dewastacyjnymi. Gmina Nowogrodziec finansuje działania związane np. z usuwaniem odpadów pozostawionych przez zwiedzających i odpadów biologicznych powstałych w wyniku prac porządkowych.

W dniu 21.09.2025 r. w ruinach klasztoru w Nowogrodźcu odbył się wyjątkowy koncert fortepianowy, w ramach festiwalu „Chopin en Vacances 2025”. W programie wydarzenia znalazły się recitale najzdolniejszych młodych pianistów, przygotowywanych pod okiem wybitnych mistrzów. Podczas koncertu w Klasztorze wystąpili Yehuda Prokopowicz oraz Piotr Lara, prezentując dwa recitale chopinowskie. Wstęp na imprezy był wolny.

W dalszym okresie Gmina Nowogrodziec będzie organizatorem, współorganizatorem i w ramach posiadanych środków sfinansuje działania mąjące na celu utrzymanie obecnego stanu zrewitalizowanego zabytku poprzez organizację i zapewnienie uczestnictwa w akcjach porządkowych oraz pracach remontowych.

Po zakończeniu trwałości projektu współpraca z Partnerem – miastem Lomnice nad Popelkou zostanie zachowana. Dobre doświadczenie we współpracy, dzielenie się doświadczeniami, integracja mieszkańców po obu stronach granicy stanowią bezcenną wartość dodaną.

Trwa niezwykła współpraca, która dosłownie i symbolicznie łączy dwa miasta – Nowogrodziec i Lomnice nad Popelkou – w ramach projektu o wymownym tytule „Wspólna podróż w czasie”. To inwestycja nastawiona na budowanie relacji transgranicznych, promocję dziedzictwa kulturowego i wzmacnianie lokalnego rozwoju po obu stronach granicy.

Lomnice nad Popelkou i Nowogrodziec – wspólna podróż w czasie”

,,Lomnice nad Popelką i Nowogrodziec – wspólna podróż w czasie”

Projekt ,,Lomnice nad Popelką i Nowogrodziec – wspólna podróż w czasie” jest partnerskim przedsięwzięciem czeskiej Gminy Lomnice nad Popelką oraz Gminy Nowogrodziec.

Umowę partnerską obie Gminy podpisały w marcu 2017 roku. Celem partnerstwa jest stworzenie prawdziwego partnerstwa transgranicznego, które będzie stanowiło podstawę dalszego rozwoju i pogłębiania współpracy między dwoma miastami partnerskimi.

Kompleksowym celem projektu jest wzmocnienie lokalnego rozwoju współpracy transgranicznej na pograniczu polsko-czeskim, zwłaszcza przywrócenie atrakcji kulturalnych, dziedzictwa naszych wspólnych przodków, skuteczna i intensywna promocja w dziedzinie turystyki. Dodatkowym celem projektu jest efekt rewitalizacyjny placu Karlovskiego w Lomnicy i części muru obronnego klasztoru w Nowogrodźcu, co pozwoli na wspieranie lokalnych firm (zakwaterowanie, handel detaliczny, hotelarstwo, usługi pomocnicze). To pozytywnie przyczyni się do wzrostu zatrudnienia w obu miastach i okolicach ze względu na przyrost miejsc pobytu i zwiększone zainteresowanie tymi dwoma miejscami.

Ideą projektu jest zachowanie dziedzictwa kulturowego, a w szczególności restauracja najcenniejszych zabytków w obu miastach. Pozwoli to na skuteczną promocję odrestaurowanych zabytków, a tym samym wspieranie rozwoju obszaru turystycznego.

W zakresie rzeczowym do projektu wybrano wykonanie częściowej rewitalizacji ruin klasztoru Magdalenek w Nowogrodźcu po stronie polskiej oraz rewitalizację parku Karlovskiego w zabytkowym centrum miejscowości Lomnice nad Popelką po stronie czeskiej.

Pierwsze, oficjalne spotkanie partnerów odbyło się w połowie marca 2017 r. Na spotkaniu zakreślono główne ramy wspólnego projektu, czego efektem był wniosek projektowy złożony do Euroregionu Nysa w Czechach. Wniosek został zatwierdzony przez Komitet Euroregionalny w czerwcu, a umowę o dofinansowanie zawarto w sierpniu 2018 r.

Na drugim spotkaniu roboczym w Lomnicach nad Popelką w sierpniu 2017 r. Partnerzy wypracowali plan realizacji poszczególnych działań projektowych wraz z promocją.

Wdrożenie rzeczowej realizacji mikroprojektu, wspartego 85% dotacją z funduszów z Unii Europejskiej oraz budżetu państwa w ramach funduszu mikroprojektów w Euroregionie Nysa zaplanowano na po przeprowadzeniu zamówień publicznych na początek 2018 r., natomiast zakończenie na 30 czerwca 2018 roku.

Całkowite koszty kwalifikowalne projektu wyniosły 86.860,63 EUR. Całkowity budżet projektu związanego z inwestycją miasta Lomnice nad Popelką opiewa na 58.570,83 EUR, natomiast miasta Nowogrodziec – 28.289,80 EUR. Wkład grantów unijnych dla obu miast kształtuje sie na poziomie 30.000,00 euro, co jest maksymalnym wsparciem dla osi priorytetowej 2 - Rozwój potencjału zasobów naturalnych i kulturowych.

Uroczyste otwarcie inwestycyjnej części projektu odbyło się na 21 listopada br. w Czechach. Po stronie polskiej, otwarcie to nastąpiło na początku stycznia 2018 roku.

Wykonawcą renowacji muru klasztoru była: firma POLERS s.j. Kazimierz Makowiec z Chojnowa.

Ruiny klasztoru Sióstr św. Marii Magdaleny są najokazalszym zabytkiem miasta Nowogrodziec. Zachowany zespół wykazuje formy barokowe z bogatą kamieniarką okienną, szczególnie w elewacji płn. Wnętrza zachowały część sklepień kolebkowych i kamiennych różnych rodzajów oraz kilka pamiątkowych płyt nagrobnych z XVII w. Zachowane są detale kamieniarki, ogrodzenie kamienne o formach barokowych i rokokowych. Całość otoczona była pierwotnie murami obronnymi połączonymi z fortyfikacjami miasta.

Obecnie ruiny klasztoru wraz z zespołem fortyfikacji miejskich i kompleksem zabudowań sakralnych stanowią unikatowe założenie obronne średniowiecznego Dolnego Śląska.

Zabytek stanowi trwałą ruinę objętą ochroną prawną i jest przeznaczony głównie do zwiedzania jako atrakcja turystyczna o wyjątkowym charakterze i wysokiej wartości historyczno - kulturowej. Z uwagi na zły stan techniczny zabudowań oraz silne zadrzewienie, ruiny nie są w pełni dostępne dla zainteresowanych nimi zwiedzających. Estetyka obiektu, pomimo jego olbrzymiej wagi kulturowej, nie zachęca do jego odwiedzania.

Skwer Karlowski w Lomnicach nad Popelką został założony w latach 1739–40 na terenie byłego gospodarstwa i jest nazwany imieniem właściciela majątku hrabiego Karola z Morzina. Stopniowo budowane tutaj były drewniane domy z których niektóre stoją do dzisiaj. Wśród zabudowań przeważają domy z tzw. podkorytarzem. Ten element fasady był typowy dla miast i miasteczek wschodnio-czeskich, gdzie podkorytarz służył rzemieślnikom i handlowcom do wystawiania i przechowywania towarów. Specyficzny charakter zachował się też na przestrzeni rynku Karlovskiego z aleją drzew i posągami patronów św. Prokopa i Matki Boskiej Karlovskiej. Od 1995 roku część miasta z drewnianymi domami została uznana za rezerwat zabytkowy.

W wyniku realizacji projektu została zrewitalizowana główna, wewnętrzna ściana wirydarza zabytkowych ruin klasztoru Magdalenek w Nowogrodźcu. Dzięki przeprowadzonej renowacji budowlanej obiekt został odnowiony i zabezpieczony przed dalszym niszczeniem, przygotowany do odwiedzania przez zwiedzających. Zakres techniczny projektu obejmował wycinkę drzew i krzewów wrośniętych w mury, rozebranie i ponowne przemurowanie luźnych cegieł, wymianę uszkodzonych cegieł, przemurowanie nadproży łukowych, spoinowanie murów z cegły, murów kamiennych, sklepień oraz gzymsów i attyk przy użyciu zaprawy historycznej. Ponadto wykonano szlamowanie korony murów.

Po stronie czeskiej - w Lomnicy nad Popelką - projektu odnowiono sieć ścieżek Skweru Karlowskiego. Główną oś drogową skweru z gleby wyłożono mozaiką, która przechodzi w boczne chodniczki, wymieniono zużyte urządzenia – kosze na śmieci i ławki, pomalowano i wymieniono części urządzeń oświetlenia przy posągu Matki Boskiej. Dokonano ponadto renowacji oryginalnej studni poprzez naprawę kamienia, nałożenie ołowiowej okładziny. Poza tym odrestaurowano zabytkową pompę poprzez wymianę technologii, przesunięcie części nadziemnej, wymianę pokrywy i malowanie. Odnowieniu uległy kamienne posagi Matki boskiej i św. Prokopa. Elementem uzupełniającym są adaptację parkowe polegające na ukształtowaniu terenu i zasiewie trawnika w parku, a także posadzenie żywopłotów i krzewów oraz zasadzenie jednego drzewa – lipy.

Po zakończeniu realizacji projektu obiekty po obu stronach granicy mogą zostać udostępnione w dużo większym obszarze. Stały się ważnym miejscem na dolnośląskim szlaku kulturowo - historycznym przyciągającym gości zarówno z kraju i obszaru przygranicznego, głównie z Czech i Niemiec.

Wspólna podróż w czasie – polsko-czeski projekt z przyszłością

Na skróty