Kościół pw. św. Michała i św. Anny w Wykrotach

Kościół filialny pw. św. Michała i św. Anny jest jednym z najważniejszych zabytków Wykrot. Pierwsza świątynia mogła istnieć tutaj już przed 1200 rokiem. W dokumentach kościół został jednak wymieniony dopiero w 1346 roku.

Nie wiadomo dokładnie, jak wyglądała najstarsza budowla. O jej kolejnych przekształceniach świadczą dokumenty i zachowane elementy wyposażenia. W roku 1550 miała zostać przeprowadzona renesansowa przebudowa. Z lat 1629 i 1668 pochodzą informacje dotyczące kościoła i jego wieży. W 1648 roku odlano nowy duży dzwon.

W latach 1689–1690 świątynię przebudowali protestanci przy wsparciu właścicieli majątku, związanych z rodem von Gersdorf. Kościół poświęcono w pierwszą niedzielę Adwentu 1690 roku. Kolejne prace prowadzono w XVIII wieku. W 1774 roku rozebrano dawną nawę i rozpoczęto budowę nowego kościoła, ukończoną w 1776 roku; w 1777 roku zakończono budowę nowej wieży dzwonniczej.

Wieża kościelna była wielokrotnie niszczona przez wichury i wymagała częstych napraw. Jej górną część remontowano między innymi w 1661 roku. W gałce umieszczonej pod zwieńczeniem przechowywano dokumenty opisujące dzieje świątyni i miejscowości.

Jeden z takich dokumentów sporządzono 2 czerwca 1661 roku. Zawierał informacje o zakończeniu budowy środkowej części wieży, ale również o wydarzeniach historycznych, cenach zboża i składzie miejscowych władz. Drugi dokument powstał podczas remontu w 1717 roku. Wspominał między innymi mieszkańców uczestniczących w finansowaniu prac oraz wydarzenia europejskie z czasów Jana III Sobieskiego.

Kolejne pismo złożono w gałce w 1777 roku po ukończeniu nowej wieży dzwonniczej. Dokument podawał nazwiska budowniczych oraz mieszkańców, którzy sfinansowali inwestycję. Następne świadectwo umieszczono tam w 1826 roku. Opisano w nim remont dachu i wieży, a także sytuację wsi i parafii. Gałkę otwierano ponownie podczas prac prowadzonych w 1847 roku.

Wnętrze kościoła zdobi barokowy ołtarz główny z końca XVII wieku. Zachowała się także drewniana ambona z 1864 roku, na której umieszczono przedstawienia czterech ewangelistów i Chrystusa.

Jednym z najcenniejszych elementów wyposażenia jest renesansowa kamienna chrzcielnica, ufundowana w 1669 roku przez pastora Eliasza Wagnera i miejscową gminę. Ozdobiono ją inskrypcjami fundacyjnymi i liturgicznymi. Na ścianie po prawej stronie wejścia znajduje się epitafium Abrahama von Gersdorfa z 1559 roku, przedstawiające zmarłego w zbroi.

W świątyni i jej najbliższym otoczeniu zachowały się liczne płyty nagrobne i epitafia. Upamiętniają one dawnych właścicieli majątku, pastorów oraz mieszkańców Wykrot. Szczególnie rozbudowany nagrobek poświęcono dwóm młodo zmarłym siostrom z rodziny von Gersdorf. W pobliżu znajdowały się również grobowce innych przedstawicieli tego rodu.

Dawny przykościelny cmentarz został w znacznej części zlikwidowany, jednak część nagrobków przeniesiono i ustawiono przy ścianach pobliskiego budynku gospodarczego. Najbardziej znanym pomnikiem jest klasycystyczny nagrobek nazywany „Płaczącą kobietą”, związany ze szkołą rzeźbiarską słynnego Johanna Gottfrieda Schadowa.

Kościół wraz z zachowanym wyposażeniem i otaczającymi go nagrobkami stanowi wyjątkową kronikę historii Wykrot, miejscowych właścicieli ziemskich, pastorów i kolejnych pokoleń mieszkańców.

 

Lokalizacja: Mapy Google