Średniowieczny krzyż pokutny w Wykrotach

W dawnym parku dworskim w Wykrotach znajduje się kamienny krzyż datowany na XIV wiek. Jest jednym z najstarszych niewielkich zabytków miejscowości i wiąże się z dawnymi zwyczajami prawnymi oraz lokalnymi opowieściami.

Na powierzchni krzyża wykuto podłużny przedmiot interpretowany jako włócznia. Takie przedstawienia bywają uznawane za wizerunki narzędzi, przy których użyciu dokonano zbrodni. Powyżej włóczni umieszczono dodatkowo niewielki znak krzyża.

Według miejscowego podania obiekt miał zostać ustawiony na pamiątkę bratobójczego mordu. Nie zachował się jednak dokument opisujący dokładny przebieg wydarzenia, nazwiska uczestników ani okoliczności powstania zabytku.

Kamienne krzyże tego rodzaju powszechnie określa się mianem krzyży pokutnych albo krzyży pojednania. Zgodnie z tradycyjną interpretacją stawiano je w miejscu zbrodni lub przy ważnej drodze w wyniku ugody zawieranej między sprawcą a rodziną ofiary. Krzyż miał być znakiem pokuty, pojednania oraz pamięci o zmarłym.

Współcześni badacze zwracają jednak uwagę, że nie każdy stary kamienny krzyż musiał powstać w wyniku umowy pokutnej. Niektóre mogły służyć jako znaki graniczne, drogowe, pamiątkowe albo religijne. Dlatego w przypadku zabytku z Wykrot najbezpieczniej mówić o krzyżu tradycyjnie uznawanym za pokutny.

Jego położenie na terenie dawnego parku dworskiego jest szczególnie interesujące. W pobliżu znajdowały się niegdyś dwór, zabudowania gospodarcze, pawilon z wieżą widokową oraz średniowieczne grodzisko. Krzyż tworzy więc część większego zespołu śladów dokumentujących wiele stuleci historii miejscowości.

Mimo niewielkich rozmiarów obiekt wyróżnia się czytelnym symbolem włóczni i tajemniczą opowieścią. Stanowi przykład zabytku, którego pełnej historii prawdopodobnie nie uda się już odtworzyć, ale który nadal pobudza wyobraźnię i przypomina o dawnych mieszkańcach Wykrot.

 

Lokalizacja: Mapy Google